گفتگو با دکتر عباس قوام رئیس پارک علم و فناوری استان کرمان به مناسبت هفته پژوهش

گفتگو با  دکتر عباس قوام رئیس پارک علم و فناوری استان کرمان به مناسبت هفته پژوهش

تفاوت جهان مرکز (اول) و پیرامون (دوم) با دنیای در حاشیه (یا جهان سوم اصطلاح مشهوری که  از ساخته­های مائو است) در این است، که تحصیلکرده­های جهان شمال از جنوب بیشتر است؛ یا بر فرض مثال، ابزارها و تکنولوژی مورد استفاده در آن کشورها تفاوت آنچنانی دارد، حال آنکه اینگونه نیست، بسیاری از کشورهای مشهور به اصطلاح نه چندان دقیق جهان سوم، هم جمعیت تحصیلکرده بالاتری دارند؛ هم از مدرن ترین تکنولوژیها استفاده می کنند؛ مانند ایران خودمان، که در هر دو عامل مورد اشاره، تفاوت چندانی با پیشروترین کشورها ندارند؛ بنابراین چرا اینقدر با این کشورها، در بسیاری از شاخص­های توسعه یافتگی، فاصله زیاد داریم؛ مسئله­­ای که نیاز به تامل و تفکر فراوان دارد، اولاً جامعه­ای موفق است که علم و عالم را قدر بداند و در صدر بنشاند؛ ثانیاً، یک جامعه بتواند علم را تبدیل به تکنولوژی کند، به عبارتی علم را عینی ملموس کند و از آن درآمد خلق کند و به تعبیر عامیانه پول بسازد، مطلب اول یعنی قدر دانستن و بر صدر نشاندن، یک امر مهم فلسفی، تاریخی، و به همان میزان دشوار است؛ و ای بسا محقق شدن آن مقدمات فراوانی را طلب کند، همه ما بسیار شنیده­ایم که می گویند، پیشرفت فلان جامعه مرهون سده­ها تلاش و پیشکار است،  و خب حرف درستی است. اما مطلب دوم یعنی علم در آمد­زا، ساده تر از اولی است و بسیاری از کشورهای شرق آسیا مثل کره جنوبی که تا سی چهل سال پیش یکی از همان به اصطلاح جهان سومی ها بود، امروزه با اتخاذ برخی شیوه­ها به خیل توسعه یافته ها پیوسته­اند؛ یکی از این شیوه ها ایجاد موسساتی تحت عنوان پارک علم و فناوری است که قصدشان هموار کردن راه خلاقیتهای صنعتی و علمی تا رسیدن به بازار و تولید انبوه و نتیجتا کسب درآمد و بالا بردن درآمد ملی است؛ خوشبختانه کرمان ما، از پیشگامان کشور بود که در مرکز تحقیقات علمی­اش، به پارک علم و فناوری، تبدیل شد، و به تعبیر دکتر قوام، رئیس پارک علم و فناوری استان کرمان، پس از یک دوره فترت، برهه پویا و پرتلاشی را تا امروز پیموده و چشم به افقهای فردا دارد شما خواننده گرامی را به ملاحظه متن این گفتگو که در دفتر ایشان، انجام شد دعوت می کنم.


alt


-         از سابقه پارک های فناوري در دنیا بگویید که در کجا ایجاد شد و در پی برآوردن چه نیازها و احیانا پرکردن کدام خلاها بوده است؟

تاسیس اولین پارك هاي علم و فناوري ريشه در دهة 50  و اوايل دهه 60 میلادی دارند. بر اساس شواهد موجود، نخستين پارك، پارك تحقيقاتى "استانفورد"  آمريكا بوده كه در سال 1952 افتتاح شد. از لحاظ تاريخي نيز پيدايش "پارك مثلث پژوهشي" در كاروليناي شمالي و "دره سيليكون" در كاليفرنيا در همسايگي دانشگاه­ها و مؤسسات آموزش عالي، طليعة ايجاد پارك ها و شهرك­هاي علمي و فناوري و نيز تحقق مدل­هاي اولية آنان بوده است. در اروپا هم اولين پارك ها و شهرك هاي علمي و فناوري در اواخر دهة 60 شكل گرفتند كه از آن جمله ميتوان به "كمبريج" و"هريوت وات" در انگليس و "گرهنويل"  و "سوفياآنتيپوليس" در فرانسه اشاره نمود.

پارك های علم و فناوری از جمله زير ساختهاي فيزيكي در توسعه ي مؤسسات و شرکتهای دانش محور محسوب مي شوند كه در رسيدن به اقتصاد دانايي محور به كار گرفته مي شوند.

-          بنیان پارک علم و فناوری براساس چه تعریفی از علم و تکنولوژی شکل گرفته؟

امروزه در عرصه نوين جهاني، اساس ثروت و اقتدار كشورها مبتني بر دانش است  و برهمین اساس تأسيس مراكز رشد و پاركهاي علم وفناوري در دنيا شتاب و سرعت قابل ملاحظه اي داشته اند. به طور مثال در دهه 60 سرانه تولید ناخالص داخلی کره جنوبی هم ردیف کشورهای فقیر مانند برخی مناطق آفریقا و آسیا بود ولی بتدریج اقتصاد آن تغییر کرد تا اینکه در سال 2004 این کشور به جمع اعضای باشگاه تریلیون دلاری اقتصادهای جهان پیوست و درحال حاضر به دوازدهمین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شده است و در این میان علم و فناوری نقشی ویژه داشته و سهم 4/4درصدی فناوری از تولید ناخالص داخلی این کشور باعث گردید تا در سال 2014 میلادی این کشور رتبه اول سهم فناوری از تولید ناخالص داخلی را داشته باشد و کشورهایی مانند آمریکا، چین و ژاپن را پشت سر بگذارد.كلاً پاركهاي علم و فناوري تبديل به مراكزي براي حل مشكلات و سختي هاي ايجاد شده در بخش اقتصاد و بكارگيري و ايجاد تجارتي پويا شده اند.

-         از سابقه فناوری در ایران و کرمان بگویید؟

پیشینه ايجاد اولين شهرك علمي و تحقيقاتي در ايران مربوط به سال 1371 است كه پيشنهاد تهيه گزارش بررسي مقدماتي آن توسط شركت سهامي ذوب آهن مطرح شد و پيگيري كليت كار به معاونت پژوهشي دانشگاه صنعتي اصفهان واگذار شد و در همين سال موضوع در شوراي پژوهشهاي علمي كشور تصويب گرديد. در سال 1372 با تشكيل هيأت امنا عمليات اجرايي شهرك شروع شده و در سال 1375 اساسنامه آن در شوراي عالي انقلاب فرهنگي تصويب گرديد. پارك علم و فناوري پرديس نیز در سال 1379 مطالعات مكانيابي را انجام داد و در سال 1380 نقطه اي در شهر پرديس جهت احداث انتخاب شد. بعد از این دو، پاركهاي علم و فناوري استانهاي آذربايجان شرقي، سمنان، خراسان، فارس، گيلان، مركزي ، یزد و کرمان قرار دارند که در سال 1381 و با انحلال سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي در این استانها ايجاد شده اند.

-         آیا این پروژه در ایران موفق بوده است؟

در حال حاضر حدود 3000 شرکت دانش بنیان دارای مجوز در کشور در حال فعالیت هستند و بطور متوسط در هر پارک علم و فناوری بین 50 تا 100 شرکت فناور مستقر می باشند. این امار نشان می دهد استقبال خوبی از سوی فناوران و فارغ التحصیلان دانشگاهی برای راه اندازی کسب و کار دانش محور صورت گرفته است و کسب و کارهای ایجاد شده نسبتا موفق بوده اند.

 

-         همیشه معضل حلقه های مفقوده (چرخه پژوهش و فناوری) در کشور ما مطرح است ایا پارک های علم و فناوری موفق شده­اند چرخه پژوهش و فناوری بین عالمان و صنعتگران را هرچند در یک محیط پایلوت بازسازی کنند؟

پارک های علم و فناوری همواره تلاش نموده اند تا با استفاده از ابزارهایی مانند فن بازارها جشنواره های ایده پردازی و ... پای سرمایه گذاران را به محیط علمی و فناورانه پارک باز نماید و مسیر سرمایه گذاری بخش صنعت را در فناوری های ایجاد شده توسط نخبگان مستقر در پارکها هموار نماید. متاسفانه مشکلات موجود در بخش صنعت کار را تا حدودی مشکل نموده است که امیدواریم با رفع این مشکلات بخش صنعت توجه و تمرکز بیشتری بر استفاده از فناوری داشته باشد.

-         سهم پژوهش ما از تولید ناخالص امروز چه میزان است؟ آیا راضی کننده است؟ حداقل جهت حرکتی ما، رو به بالاتر رفتن سهم پژوهش دارد؟

مطابق بودجه پیشنهادی دولت، سهم پژوهش از بودجه 95، 130هزار میلیارد ریال پیش بینی شده که به نسبت سال گذشته 100 درصد افزایش داشته است و این امر توجه ویژه دولت را به پژوهش و فناوری نشان می دهد. در حال حاضر سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی 0.5 درصد است که راضی کننده نیست.

-         چه باید کرد که به سمت خوداتکايي پژوهش، در کشور برویم؟ چون میدانیم مثلا ما در زمان اتحاد شوروی سوسیالیستی با اینکه سفارش دهنده خصوصی برای تکنولوژی نبود با اینحال در تکنولوژی نظامی و فضا که مورد نیاز شدیدشان برای ادامه جنگ سرد بود سعی می کردند  سیستم فقر عمومی که مدیریت کشور براساس آن بود را کنار گذارده و از یک سیستم گشاده دست و مبتنی بر بازار آزاد برای خرج تحقیقات بهره گیرند که هیچگاه این وضعیت باعث نشد پژوهش خود اتکا در آن کشور شکل بگیرد؟

 

مأموریت عمده و رسالت ویژه پارکهای علم و وفناوری در کشور، کمک به پیشرفت کشور و نیل به خوداتکایی ملی در حوزه‌های خاص و راهبردی در علم و فناوری از طریق توسعه دانش فنی و تحقیقات کاربردی و توسعه‌ای مورد نیاز کشور می باشد. لذا باید توسعه و انتقال فناوری‌های مورد نیاز کشور و تجاری‌سازی فناوری‌ های مدرن از برنامه های عمده در این حوزه باشد. پس برای خوداتکایی کامل در حوزه پژوهش، باید توجه ویژه ای به نقش تحقیقات و پژوهشهای کاربردی در کشور داشته باشیم.

-          اینکه مرتبا گفته می شود سهم ما از مقالاتISI  بالا رفته این بحث تا چه حد در مقابل تحلیل های منتقدانه تاب می آورد چون بسیاری می گویند بالا رفتن این آمارها به سرقت های علمی آلوده اند یا گرفتاری های بروکراسی علم عجین با این آمارسازی ها می باشد؟

امروزه چاپ مقالات علمی توسط دانشمندان یک کشور در نشریات معتبر بین المللی نشان از پیشرفت های علمی یک کشور دارد. تولید مقالات علمی توسط دانشمندان کشور و چاپ و ارائه آنها در مجامع معتبر علمی داخلی و بین المللی در دراز مدت باعث معرفی کشور به عنوان یک جامعه علمی متمدن می گردد و بی شک فعالیتی پسندیده است. به هر حال سرقت ادبی و سایر مسائل از این دست در هر جامعه علمی و در هر گوشه دنیا می تواند وجود داشته باشد. موضوع سرقت علمی در پاره از اوقات به شکل جوسازی علیه کشور و با غرض ورزی های سیاسی همراه بوده است که با عملکرد هوشمندانه مسئولان می تواند بی اثر شود. 

-          آیا فکر می کنید باید توسعه چشم بسته و کمی مراکز علمی را با این توجیه که بهتر از "عدم توسعه" است همچنان ادامه دهیم و مرتب از کیفیت بکاهیم چون بنظر می آید همگان گرفتار جنون دانشگاه سازی در هر کور دهی هستند ؟ آیا توانسته ایم برای بیماری مسری مدرک گرایی درمان بیابیم؟ حداقل پارک های علم و فناوری می توانند کاری بکنند راه برای مبتکران واقعی هموار کنند چه کارهایی تاکنون انجام شده و یا در حال انجام است؟

مبحث دانشگاه سازی و توسعه کمی دانشگاه ها را باید از بحث تجاری سازی فناوری که رسالت پارکهای علم و فناوری است مجزا نمود زیرا دانش آموختگان دانشگاهی برای تجاری سازی دانش فرا گرفته شده در دانشگاه ها به پارک های علم و فناوری مراجعه می نمایند. از این رو دانش آموختگان نخبه که مسیر دریافت علم را از مسیر درست و دانشگاه های معتبر طی نموده اند همواره جایگاه خود را زمینه ایده پردازی و تبدیل ایده به ثروت خواهند داشت.

-         آیا تاکنون محققان توانسته اند برای مشکلات مبتلابه استان مثل استفاده بهینه از آب و یا بازیافت آبهای شور و فاضلاب یا مثلا آفات گیاهان و محصولات باغی وسیع مثل مرکبات و پسته کاری کنند؟

در حال حاضر در زمینه ماشین آلات، محصولات و کودهای کشاورزی در استان شرکتهای فناور بسیار قوی مشغول بکار بوده و چندین شرکت بزرگ دانش بنیان استان در همین زمینه فعالیت می نمایند مانند شرکت دانش بنیان برافزا کشاورز پارس که یکی از تولیدکنندگان مطرح کودهای تخصصی کشاورزی است و یا شرکت باغ ورز رفسنجان که نوعی تراکتور باغی چندمنظوره با راندمان کاری بسیار بالا تولید می نماید. ضمن اینکه 20 درصد از کل شرکتهای دانش بنیان استان در زمینه های مختلف بخش کشاورزی فعالیت دارند که این آمار نشان از قوی بودن فناوری های این بخش در استان دارد. در زمینه استفاده بهینه از منابع آبی و بازیافت آب که معضل حال و آینده استان و همچنین کل کشور خواهد بود نیز ایده های جدیدی به پارک معرفی شده که در حال تکمیل دانش فنی و تجاری سازی می باشند و انشا ا... پس از آن شاهد ورود این فناوریها به بخش های هدف خواهیم بود.

-         دستاوردهای پارک علم و فناوری استان در دوره حضور جنابعالی را به اختصار اعلام نمایید؟

از زمان حضور بنده به عنوان رئیس پارک از ابتدای سال 1394 اقدامات زیادی را برای بهبود خدمت رسانی به شرکتهای مستقر انجام دادیم که تنها به سه مورد مهم آن ها اشاره می کنم. یکی از این دستاوردها تاسیس صندوق پژوهش و فناوری استان می باشد که باعث می شود روال اعطای تسهیلات به طرحهای شرکتهای مستقر از مسیری بسیار آسان صورت گیرد و سرمایه صندوق نیز در خود استان ذخیره گردد. دیگر دستاورد ایجاد شده تاسیس دفتر مالکیت فکری پارک است که باعث تسهیل فرایند ثبت اختراعات و حمایت از تجاری سازی آنها می گردد. پارک علم و فناوری استان کرمان تاکنون اقدام به برگزاری دو دوره جشنواره تجاری سازی فناوری های پیشرفته نموده که به بهترین وجه مهم ترین رسالت پارک یعنی تجاری سازی فناوری را به عرصه عمل کشانده است. این دو جشنواره به ترتیب در کرمان و دوبی درکشور امارات متحده عربی و با حضور سرمایه گذاران خارجی و داخلی برگزار شده و با عنایت خداوند سومین دوره آن را در بهمن ماه امسال در جزیره کیش برگزار خواهیم نمود. تلاش ما این است که مشکلات پیش روی نخبگان صاحب ایده مانند هزینه های مربوط به حضور در جشنواره، نگرانی های موجود در مسیر مالکیت فکری ایده ها و مذاکره مستقیم با سرمایه گذار ریسک پذیر خارجی و داخلی را رفع کنیم و از سوی دیگر سرمایه گذاران خارجی و داخلی نیز بتوانند به آسانی با نخبگان در تماس باشند. لازم به ذکر است که برگزاری این جشنواره برای صاحبان ایده کاملا رایگان می باشد و هیچگونه هزینه ای از ایشان دریافت نمی گردد. همچنین این جشنواره ها با حمایت های خیرین فناوری و بدون اینکه باری بر دوش دولت داشته باشند برگزار شده و می شوند.

 این مصاحبه در روزنامه بیداری سه شنبه مورخ 23 آذرماه منتشر شده است. 


 



قبلی
بعدی

گفتگو با دکتر عباس قوام رئیس پارک علم و

گفتگو با  دکتر عباس قوام رئیس پارک علم و فناوری استان کرمان به مناسبت هفته ...

اطلاعات بیشتر

حضور پارک علم و فناوری استان کرمان در نم

هفدهمین نمایشگاه دستاوردهای ملی پژوهش، فناوری و فن بازار به مناسبت هفته ی پژوهش امسال از24 الی 28 آذرماه در محل دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران برگزار شد. در این نمایشگاه ...

اطلاعات بیشتر

سامانه سانپا توسط سورنا، شرکت مستقر در پ

سامانه هوشمند ارزیابی و نظارت بر پروژه های اقتصاد مقاومتی استان کرمان ( سانپا) توسط برنامه نویسان و متخصصان شرکت مهندسی فناوری سورنا مستقر در پارک علم و فناوری استان کرمان طراحی و ...

اطلاعات بیشتر

گفت و گو با رئیس پارک علم و فناوری استان

رئیس پارک علم و فناوری استان کرمان در گفت و گویی اختصاصی از راه اندازی صندوق نوآوری و شکوفایی در کرمان خبر داد وی در این گفت و گو مطرح کرد ...

اطلاعات بیشتر
بیشتر در: اخبار واحدها